กรณีจับกัญชาผิดกฎหมายในภูเก็ต และบทบาทของเจ้าหน้าที่แพทย์แผนไทย

ข่าวตำรวจป่าตองจับกุมผู้เกี่ยวข้องกับการแปรรูปกัญชาโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นภาพสะท้อนสำคัญของตลาดกัญชาไทยหลังเปิดเสรีช่วงแรก เพราะข้อกล่าวหาไม่ได้อยู่ที่ “ครอบครองกัญชา” แบบยุคก่อน แต่เกี่ยวกับการจัดการสมุนไพรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาตที่ถูกต้อง

นี่คือความแตกต่างที่ธุรกิจจำนวนมากยังไม่เข้าใจ

ทำไมคดีนี้จึงสำคัญ

หลังปี 2022 กฎหมายที่เคยใช้จับคนเพียงเพราะมีดอกกัญชาเปลี่ยนไป แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกกิจกรรมเกี่ยวกับกัญชาจะทำได้หมด การสกัด การแปรรูป การผลิต หรือการขายบางรูปแบบยังต้องอยู่ในกรอบใบอนุญาต เอกสาร และมาตรฐานที่หน่วยงานรัฐตรวจสอบได้

กรณีในภูเก็ตจึงเป็นสัญญาณว่าเจ้าหน้าที่ไม่ได้มองกัญชาเป็นตลาดเสรีไร้ขอบเขต แต่เริ่มแยกให้ชัดว่าอะไรคือการใช้หรือขายในกรอบที่อนุญาต และอะไรคือการแปรรูปหรือเคลื่อนย้ายสินค้าที่อาจผิดเงื่อนไข

บทบาทของ DTAM และแพทย์แผนไทย

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกมีบทบาทกับกัญชาเพราะกัญชาถูกวางอยู่ในกรอบสมุนไพรควบคุม ไม่ใช่แค่สินค้า retail ทั่วไป ผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์แผนไทยจึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงรักษาหรือให้คำแนะนำผู้ป่วย แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบความรู้และมาตรฐานที่รัฐใช้กำกับพืชชนิดนี้

จากมุมมองตะวันตก อาจดูแปลกที่ผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรเข้ามาเกี่ยวข้องกับการบังคับใช้ แต่ในบริบทไทย นี่คือการปกป้องกรอบสมุนไพร การปกป้องผู้ป่วย และการป้องกันไม่ให้ตลาดถูกทำลายโดยผู้ที่แปรรูปหรือขายสินค้าโดยไม่มีมาตรฐาน

ความเสี่ยงของผู้ประกอบการ

ร้านจำหน่ายหรือผู้แปรรูปที่คิดว่า “กัญชาถูกกฎหมายแล้ว” จึงทำอะไรก็ได้ กำลังเข้าใจผิดอย่างรุนแรง สิ่งที่ต้องตรวจให้ชัดคือ

กิจกรรมของคุณต้องใช้ใบอนุญาตแบบใด

สินค้ามาจากแหล่งที่ตรวจสอบได้หรือไม่

มีเอกสารการรับเข้า จ่ายออก หรือแปรรูปครบหรือไม่

มีการสื่อสารกับหน่วยงานหรือผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้องหรือไม่

ถ้าคำตอบไม่ชัด ความเสี่ยงไม่ได้อยู่แค่ค่าปรับ แต่รวมถึงการถูกตรวจ ถูกยึดสินค้า และเสียความน่าเชื่อถือของธุรกิจ

สิ่งที่ร้านควรทำ

อย่ารอให้เจ้าหน้าที่มาถึงร้านแล้วค่อยหาคำตอบ ควรสร้างความสัมพันธ์กับผู้ประกอบวิชาชีพและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ต้น ทำความเข้าใจว่าใบอนุญาตของคุณครอบคลุมอะไร และไม่ครอบคลุมอะไร

หากมีการแปรรูป สกัด หรือผลิตสินค้าใหม่ ต้องตรวจข้อกำหนดให้ละเอียดกว่าการขายดอกกัญชาทั่วไป

บทสรุป

กรณีภูเก็ตไม่ใช่สัญญาณว่ากัญชากลับไปผิดกฎหมายทั้งหมด แต่เป็นสัญญาณว่าตลาดกำลังเข้าสู่ยุคที่การทำผิดกรอบจะถูกจับตามองมากขึ้น

ถ้าคุณอยู่ในธุรกิจกัญชาไทย ให้รักษาทุกอย่างให้ถูกต้อง ทำเอกสารให้ครบ ทำงานกับคนที่เข้าใจกฎหมาย และอย่ามอง DTAM หรือแพทย์แผนไทยเป็นเพียงตัวประกอบ เพราะในระบบไทย พวกเขาคือหนึ่งในแกนหลักของการกำกับกัญชา